Nhiệm vụ của rễ: ngoài đất & trong chậu bonsai


Nguồn: diễn đàn Cây Cảnh Việt Nam
Chủ đề: Bắt đầu từ “abc” Phần 1: Mở đầu và Rễ bonsai
Chủ biên: hqvuhototbung
Cùng với các ý kiến trích dẫn từ: thienhai, Trungdunggialai, dovanlo


Các bạn có thể tưởng tượng ngay được những điều chúng ta được học từ thuở trung học về rễ. Rễ cây có ba nhiệm vụ ngoài thiên nhiên:

  • Giữ cây đứng vững.
  • Lấy nước và muối khoáng cho cây (nhựa nguyên).
  • Kho dự trữ cho cây.

Thế nhưng khi chúng ta đưa cây vào bonsai, ba nhiệm vụ trên của cây bị biến đổi ngay lập tức. Cây bonsai sẽ chỉ còn duy nhất một trong ba việc ở trên và đồng thời được chúng ta giao cho một việc mới. Tức là bộ rễ của cây bonsai bây giờ chỉ giữ 1 việc cũ và nhận thêm 1 việc mới = 2 việc.

Đố các bạn: đó là 2 việc gì?

Các bạn trả lời thử coi (một căn bản Bonsai cần nắm vững ngay từ đầu).

thienhai
Con nghĩ là lấy nước và muối khoáng vì không lấy thì cây sẽ chết. Việc giữ đứng thì mình có thể cột cố định, dự trữ cũng không cần nhiều vì cây có thể dự trữ ở thân và mình có thể bổ sung dinh dưỡng khi cần.

Nhiệm vụ chúng ta giao chính là làm đẹp.

Giỏi thiệt.

Đúng như bạn thienhai phát biểu, khi cây vào chậu bonsai rễ sẽ chỉ còn hai nhiệm vụ:

  • Lấy nước và muối khoáng.
  • Làm đẹp cho cây (tạo vẻ vững chãi già dặn) bằng cách phô bộ rễ tỏa đều trên mặt đất.
  • Các bạn xem bộ rễ cây Lâm vồ (Bồ đề ) và cây Khế gân của bạn Soncm dưới đây coi phải không nào:

    Rễ bonsai
    Rễ bonsai

    Hình ảnh bởi: soncm

Vì thế, khi đã lấy quyết định sẽ đưa một cây nào đó bạn thích vào Bonsai, bạn phải lập ngay phương án: kiến tạo bộ rễ của cây như thế nào?

Dĩ nhiên, phương án được lập khi cây càng nhỏ càng tốt. Đó cũng chính là lý do các bạn thường thấy những cây bonsai về Thông đen, Thích Nhật Bản được người trồng thực hiện ngay khi cây vừa nảy ra từ hạt được vài tuần: họ cắt ngang cây con rồi giâm đọt cây xuống đất trở lại. Nhờ đó, cây sẽ có bộ rễ xòe đều ngay từ lúc còn thơ.

Rễ bonsai
Rễ bonsai

Trungdunggialai
Với một cây con (nhân giống bằng chiết cành hay gieo hạt; Trồng làm cây cảnh hay ăn trái), khi trồng tôi đều trồng nghiêng một tý (cho dù đó là cây trực). Về sau cây có gốc phát triển nhanh, đẹp và lớn hơn trồng ĐỨNG (có so sánh với cây trồng đối chứng).

Rất chính xác!
Cảm ơn bạn góp ý hay.

Điều này rất đúng cả cho những cây giâm cành (góc cành hợp với mặt đất góc 45 độ).

Độ nghiêng của thân không hợp với kiểu mọc bình thường nên rễ sẽ cố kéo cây mọc thẳng đứng bình thường trở lại. Nhờ vậy, rễ phát mạnh hơn.

dovanlo
Theo em nghĩ, chức năng dự trữ của rễ vẫn còn đó anh Hưng tuy ít hơn. Bằng chứng là khi cắt phôi hay chuyển chậu tùy theo chủng loài cây chúng ta chỉ được cắt mức độ nào đó rễ cấp 1.

Cảm ơn Bạn Dovanlo đã góp ý kiến.

Ý bạn đưa ra là quá đúng rồi, vì trong thực tế có bao giờ chúng ta cắt rễ sát gốc đâu. Tuy nhiên điều mình nhấn mạnh ở đây là: ngoài khu vực an toàn quanh gốc (cách gốc chừng 7-10cm), chúng ta không cần rễ làm nhiệm vụ dự trữ.

Lý do là khu vực hạn hẹp của chậu bonsai trong tương lai sẽ không cho phép rễ làm công việc cất đồ ăn. Mọi khoảng không gian trong chậu là ưu tiên cho chóp rễ và tầng lông hút phát triển.

Tóm lại:

Khi chơi Bonsai các bạn cần thông suốt rằng: Rễ sẽ chỉ còn giữ nhiệm vụ làm đẹp với bộ rễ lộ. Phần rễ chìm trong đất sẽ chỉ còn một nhiệm vụ duy nhất là lấy nước và muối khoáng cho cây.

Còn hai nhiệm vụ còn lại thì sao?

  • Nhiệm vụ giữ cây đứng vứng không cần trong chậu bonsai. Bởi vì chúng ta đã dùng dây ràng cây vào chậu.
  • Nhiệm vụ lưu giữ chất dự trữ không cần thiết, cho nên chúng ta đã cắt rễ ngắn để đưa cây vào chậu bonsai.

Câu hỏi nên đặt ra là:

– Cắt rễ ngắn đi thì rễ còn lấy được nước và muối khoáng không?

Câu trả lời là có thể rễ vẫn làm được việc này, nhưng sức làm việc không cao. Mình đoán là cũng chỉ còn cỡ 10%. Vậy thì sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe của cây nếu chúng ta cắt ngắn toàn bộ rễ để đưa vào chậu bonsai như nhiều sách bonsai vẫn chỉ?

Đúng vậy!

Cũng chính vì thế, việc cây bị chết khi cắt ngắn hết rễ để đưa vào chậu bonsai là chuyện thường xuyên?

Vậy phải làm sao?

Đó chính là lý do chúng ta nên biết sơ về cấu tạo rễ trước khi làm công việc cắt tỉa rễ.

Xem tiếp bài trong chủ đề Cấu tạo của rễ >>
<< abc Bonsai, phần 1: Rễ
You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply