Phân loại rễ theo tính năng


Nguồn: diễn đàn Cây Cảnh Việt Nam
Chủ đề: Bắt đầu từ “abc” Phần 1: Mở đầu và Rễ bonsai
Chủ biên: hqvuhototbung


Một số giống cây có rễ lộ một số tính năng đặc biệt.

Các bạn cũng nên ghi chép vào sổ tay mỗi khi đi đâu đó gặp cây lạ có tính năng đặc biệt ở bộ rễ. Lý do là không phải lúc nào chúng ta cũng thấy được những biểu lộ này.

Một số đặc tính thông thường, các bạn hay thấy ở các tác phẩm Bonsai biểu lộ tính năng của rễ:

Tính phù

Khá nhiều giống cây có rễ mang đặc tính này. Rõ nét nhất là những loài tuộc giống sanh, si và giống cây Thích. (Thoạt đầu trong sách Cây Cỏ Miền Nam, Giáo Sư Phạm Hoàng Hộ gọi là Tích Thụ cho giống cây Acer (Maple). Nhưng rồi sau đó mọi người vẫn gọi ra là Thích).

Do các giống nói trên có khuynh hướng tồn trữ vào rễ nhiều hơn thân, nên dễ tạo rễ phù. Thường thì tính phù rễ hay đi song hành với tính hòa rễ.

Bonsai lợi dụng tính phù rễ và tính hòa rễ tạo nên những cây có bộ đế phù rộng, hoặc xử dụng vào bonsai bám đá (root over rock).

Mời các bạn xem một số hình ảnh dưới đây về tính phù và tính hòa rễ.

si

Hình trên là loài Fig (cây Si, Ficus) được người Tàu chế ra khoảng 10 năm nay và bán đi các nước Âu Mỹ. Vì giống Si có rễ phù như Củ Sâm, người ta đặt tên là Gingseng Ficus. Một cái tên nghe hiền lành và “bổ dưỡng”. Thêm nữa, cây được bán trong những chậu nhỏ, giá rẻ (10-15 USD), dễ để trên bàn văn phòng, hay bàn phòng khách trong nhà, nên rất phổ biến.

Coi như Đại hàn và tàu hốt bạc với loại cây “giả Bonsai” này.

Bạn có nhận thấy tính “chân khô” của rễ cây Si khi nó mọc mầm trên bẹ dừa như hình dưới đây:

Rễ Si

Qua ngày tháng, rễ cây Si sẽ thò dần xuống đất và bắt đầu phù ra, hòa với nhau. Chỉ thêm vài năm, tất cả rễ sẽ ôm kín thân cây chủ. Thế là cây chủ hư mục, rễ cây Si trở thành thân cây.

Rễ Si
Rễ Si

Cây Thích ba chia (Trident Maple) với bộ đế xòe rộng rất dễ dàng, cũng là do tính dễ phù, dễ hòa của rễ.

Tính phù rễCây vào thu.
Tính phù rễCây vào đông đã rụng hết lá.

Tính phát chồi cây

Một số loài, rễ có đặc tính phát chồi thành cây. Đây thường là những rễ đặc biệt, có sách thực vật gọi là thân ngầm trong trường hợp như Tre Trúc.

Các bạn có thể thấy tính phát chồi cây ở những cây như: Táo Tàu, Ổi,…

Riêng với Tre Trúc, các bạn sẽ thấy trường hợp rễ chạy ở nhóm chạy rễ (Running style). Nhóm Tre Trúc mọc cụm (clump style) không có rễ này .

Hình vẽ dưới đây cho các bạn dễ hình dung:

Tính phát chồi

Bạn thấy rễ chạy của Tre trúc mà chúng ta gọi tên, thực sự là một thân ngầm với chồi đọt phát rất mạnh (rhizome tip). Khi gặp điều kiện tốt (đủ nặng lượng và mùa) những chồi trên thân ngầm sẽ vọt thành “măng”.

Bạn xem diễn tả hình dưới đây: bên trái ngoài cùng là thân đầu tiên của 3 năm trước.

Tính phát chồi

Trong khi đó, nhóm thân mọc cụm thì chồi mới sẽ phát ngay từ gốc và vọt ngay ra măng.

Tính phát chồi

Chứ còn thực sự thì rễ tre chỉ là những rễ cỡ cây tăm hay đầu đũa phát ngay tại mắt lóng.

Rễ tre

Các bạn nên nắm rõ chuyện này để khi quyết định lập một “Rừng tre trúc bonsai” sẽ biết loài nào nên dùng trong số hơn 1000 loài tre trúc. Dĩ nhiên là nên ưu tiên cho Tre trúc của nhóm mọc cụm (nhóm này tương đối ít, chỉ vài chục loài).

Qua một số hình ảnh, các bạn đã biết được một số điểm mấu chốt về rễ cây. Tạm thời, các bạn đã nắm được mục đích cần thiết phải kiến tạo được một bộ rễ với thật nhiều chóp rễ và thật nhiều lông hút. Đồng thời, chúng ta cũng cắt bỏ chiều dài rễ, tức là cắt bỏ hẳn khu vực dự trữ của rễ. Có như thế, cây bonsai của chúng ta mới có thể có bộ rễ đầy đủ cho sức khỏe của cây, nhưng lại nằm rất gọn trong chiếc chậu nhỏ xíu.

Tuy nhiên, dù là một cây bonsai mini hay một đại bonsai thì cái cây vẫn phải lộ được phần đế của bộ rễ (trừ cây Tùng- Juniper) để cho người xem có cảm nhận rằng đây không phải là một khúc cây cắm trong chậu. Chưa nói chuyện xấu đẹp, nhưng ít nhất thì một vài rễ ngay gốc (vùng cổ rễ = chỗ thân cây tiếp nối với rễ cọc, hoặc là vùng phân định thân và rễ cái) cũng là hình ảnh của một cây vững vàng và đang sống.

Vì thế, bên cạnh việc sửa soạn ngay từ đầu là kiến tạo một bộ rễ đủ chóp rễ, chúng ta cũng cần để ý một chút về cách xếp đặt sao cho cây tiền Bonsai có một bộ đế với dàn rễ lộ coi cho được.

Xem tiếp bài trong chủ đề Mỹ thuật trên bộ rễ >>
<< Phân loại rễ theo cảm ứng
You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply