Xác định khái niệm: Đất trồng Bonsai


Nguồn: diễn đàn Cây Cảnh Việt Nam
Chủ đề: Từ abc, phần 6: ĐẤT TRỒNG BONSAI
Chủ biên: hqvuhototbung
Bài viết được biên tập dựa trên nội dung bản đăng lại của: dungvan


Trở lại chuyện 2 câu hỏi.

  • Câu hỏi 1: Tại sao lý thuyết và thực tế bảo cây trong Bonsai cần đất thông thoáng, nhưng khi người đặt cây trồng trên đá thì đắp quanh rễ đầy đất bùn (keto) mà cây vẫn sống?
  • Câu hỏi 2: Tại sao cây Mai Chiếu Thủy ngâm trong nước, rễ phát triển tốt và cây sống tốt. Thế nhưng trồng vào đất sũng nước, cây kém phát triển?

Cho phép mình đưa ra ít ý kiến riêng như sau.

  1. Ý của 2 câu hỏi trên (và cả ở phần rễ mọc mạnh trong dớn trồng lan khi bó chiết) là mình muốn nêu cho các bạn thấy: ở một số điều kiện “thích hợp nào đó” gồm:
  2. Ấm,
    Ẩm,
    Sạch,
    và được kích thích

    rễ sẽ được phát ra.

  3. Ý niệm thông thoáng trong đất trồng cần được hiểu rõ hơn.
  4. Thông thoáng không hẳn là phải có khoảng trống chứa dưỡng khí. Bằng chứng là rễ vẫn phát trong nước. Như vậy, nếu nước có đủ Oxygen, rễ vẫn có thể phát trong nước.

    Hoặc nghĩ rộng ra: nước luân chuyển dễ được trộn oxygen thời sẽ giúp phát rễ.

  5. Sạch cũng là một điểm mấu chốt giúp tạo rễ.
  6. Ý niệm sạch ở đây không hẳn là “vô trùng” (như y khoa) nhưng thường mang ý: không để khuẩn gây thối phát triển. Muốn thế, cần 2 chuyện:

    • Không có chất hữu cơ gây thối trong hỗn hợp trồng.
    • Nước chứa nhiều dưỡng khí và Sạch. Nước chứa nhiều oxygen sẽ cho phép các khuẩn không gây thối phát triển mạnh. Những khuẩn này phát mạnh sẽ ức chế không cho khuẩn gây thối phát.
  7. Bản thân Keto không phải là lớp bùn lỏng trên mặt ruộng. Nó thực sự là lớp đất thịt phía dưới lớp bùn lỏng. Cây trồng trong đất thịt Keto cũng không hẳn sống tốt. Tuy nhiên, với Bonsai, người ta trộn vào keto một ít sợi “green moss”.
  8. Nó cũng y hệt như bạn trộn rơm rạ vào đất nhào nát đắp vách tường vậy. Green moss là rêu tươi (màu lục nên gọi là Green). Bởi thế rêu này vẫn sống dù sống chậm (vì bị để ráo gần khô). Khi bị trộn trong đất Keto ẩm, rêu xanh này sẽ nhả ra Oxygen. Chính vì cái Oxygen này mà rễ ra dễ dàng khi chiết cây bó bằng Green moss. Tương tự, rễ cây trong đất Keto trộn Green moss vẫn có thể “thở”, nên sống được.

  9. Một ý khác cũng khá quan trọng.
  10. Nếu đọc kỹ bài mình dịch phát biểu của anh chàng Harry Harrington ở trên, các bạn thấy anh ta đưa ra 2 ý song song nhau về cây:

    Cây khỏe mạnh
    – và cây phát triển tốt (healthy and vigorus).

    Thành thử, khi chơi Bonsai, chúng ta cần xác định rõ:

    – Chúng ta cần dùng đất cho mục đích nào ở cây bonsai?

    Như trường hợp Keto trên đá: mục đích là giữ cho cây Kim Tùng trên đá chỉ sống khỏe nhưng phát triển thật chậm (bởi bản thân loại Tùng này vốn đã chậm phát. Thêm phần ngọn mà bị hủy mất thì có trồng suốt 10 năm, bạn sẽ thấy cái cây Kim tùng lá xanh dờn, nhưng thân cành không đổi!)

    Cho nên đất bùn Keto trên đá có nhiệm vụ giúp rễ sống thôi, chứ nó không hề có nhiệm vụ giúp cây phát triển. Bởi vậy, vấn đề chất dịnh dưỡng cho cây sẽ được coi rất nhẹ. Chỉ những thứ vi lượng đã có sẵn trong nước, đất quanh rễ là đã đủ cho cây suốt nhiều năm.

    Tương tự, thủy canh là lối trồng giúp cây phát tối đa để có lá to, thân dài.

    Đó là mục đích khi người ta muốn trồng rau ăn. Cây bonsai cần lá, thân, cành ngược lại: nhỏ quắt queo.

    Ngay cả dùng Green moss làm chất trồng cũng vậy. Mình nhớ trong You Tube có tay nào chỉ người ta lấy Green moss làm chất trồng cây Tùng Juniper. Chuyện dùng Green moss làm chất trồng giúp cây sống thì chả sai. Nhưng mục đích cho cây bonsai thì không hợp.

Vậy mục đích ở chất trồng bonsai

là để nhắm chuyện gì nơi cây?

– Muốn cây khỏe mạnh?
– Muốn cây phát triển nhanh? Phát đọt nhiều?
– Muốn cây nhiều hoa trái?
– Muốn cây chóng mập thân, cành?
– Muốn vỏ chóng già, nứt nẻ?….

Đây chính là điều mình rất muốn trình bày với các bạn. Các bạn thấy sao?

Khi mình đưa ra ý kiến như trên cũng có nghĩa là:

Chúng ta nên xác định rõ chất trồng cho cây!

Tuy chủ đề đã nêu rõ là: chất trồng cây bonsai. Thế nhưng mình đoán rằng: chả mấy bạn “cùng nghĩ chất trồng cây bonsai giống mình”.

  • Có bạn nghĩ đến chất trồng cho cây phôi mới mua.
  • Có bạn nghĩ đến chất trồng cho mấy cành mới giâm ra rễ.
  • Có bạn nghĩ chất chất trồng cho những cây con con vài năm tuổi…
  • Dĩ nhiên, cũng có bạn nghĩ đến chất trồng cho những cây bonsai thành phẩm già cỗi.

Tóm lại, thực sự thì chủ đề Đất trồng Bonsai chỉ nên áp dụng đúng ra cho những cây bonsai thành phẩm. Tức là mục đích muốn đạt:

– Cây khỏe mạnh
– Phát triển vừa phải đến mức chậm phát triển.

Như thế nếu bạn nào muốn đưa ý niệm Đất trồng Bonsai này vào cây còn non, bạn muốn cây phát triển nhanh hơn, rõ ràng là bạn cần thay đổi cơ cấu đất trồng để đạt mục đích đó. Đấy là chưa nói đến chuyện khác biệt giống cây, vùng khí hậu, chỗ đặt cây….

Cho nên rốt lại thì chúng ta bàn chuyện đất trồng bonsai có lẽ sẽ đơn giản hơn nếu chốt lại vài điều như sau:

  • Phân loại đất đá vô cơ tạo độ thoát nước.
  • Phân loại đất đá vô cơ giữ ẩm độ đủ cho rễ cây.

Còn thì trộn thế nào, hạt độ lớn nhỏ ra sao sẽ từ từ bàn vì nó tùy thuộc hoàn toàn vào: loài cây (rễ to, rễ mịn, rễ ít, rễ nhiều), tuổi cây (cây đang phát triển, cây già chậm phát), mức tưới (cây cần ít hay nhiều nước)…

Vậy có bạn nào đặt câu hỏi: sao chả thấy nói gì đến chất dinh dưỡng?

Xem tiếp bài trong chủ đề Vấn đề dinh dưỡng >>
<< Đất trồng Bonsai dưới góc nhìn của người Âu-Mỹ
You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply