Khoảng trống trong trình bày tác phẩm bonsai


Nguồn: diễn đàn Cây Cảnh Việt Nam
Chủ đề: Cây cỏ “phụ kiện” Bonsai
Chủ biên: hqvuhototbung


Ý niệm khoảng trống

Chắc các bạn hẳn còn nhớ những chuyện chúng ta bàn về khoảng trống cho bố cục thiết kế một cây bonsai ở chủ đề: abc cành nhánh cây bonsai.

Chúng ta thấy các nghệ nhận phuơng Tây cũng đã từ lâu chú ý đến tỉ lệ giữa khu vực sáng và khu vực tối ở một bố cục tác phẩm bonsai.

612b

Như cây bonsai trên, ông Francois Jerker đã tô màu xanh lơ, cam, đỏ vào những khu vực khoảng trống. Khoảng tối (thân, chậu, cành, vòm lá) được để trống.

Chúng ta có thể so sánh khoảng màu với khoảng trắng và kết luận: cây bonsai trên rất đẹp nhưng lại có vẻ nặng nề vì tỉ lệ sáng và tối (màu cam + đỏ + xanh/không màu) ở mức 40/60.

Thường ra, những Bonsai có tỉ lệ sáng tối lớn hơn 70/30 sẽ thấy có vẻ nhẹ nhàng hơn.

Vấn đề khoảng trống trong trình bày tác phẩm bonsai với phụ kiện hết sức quan trọng.

  • Tại sao quan trọng?
  • Khoảng trống giữ nhiệm vụ gì trong trình diễn tác phẩm trong khuôn khổ Tokonoma?

Tương tự 2 khu vực ở một cây bonsai (khu vực không có gì và khu vực có thân, cành, lá, chậu mà chúng ta có thể gọi với nhiều tên khác nhau: sáng tối, âm dương, negative/positive), việc trình bày Bonsai với phụ kiện cần rất nhiều “khoảng trống” (empty space).

Có thể nói không ngoa: chính khoảng trống quyết định tất cả.

03

Nếu chúng ta ngồi ngắm tác phẩm trên trong thoáng qua hay trong một thời gian dài tĩnh lặng thì khoảng không gian mở rộng quanh cây Thông già Bonsai đã khiến chúng ta thực sự thấy nhỏ bé. Từ đó, cảm nhận nét đẹp cổ kính, trầm mặc của cây Thông sẽ được rõ nét hơn.

04

Đứng trước bức liễn với hình ảnh Phú Sĩ sơn và vùng chân núi, bạn có cảm thấy cả một vùng không gian bao la không giới hạn quanh bạn không? Cho dù là “bức tranh” chỉ có vài tấc rộng!

Chính cái khoảng trống hết sức trống rỗng của bức tranh đã tạo nên cảm giác “vũ trụ vô hạn”.

Cũng bởi là khoảng trống, nên mình chả còn ngôn từ nào diễn tả. Chỉ là tiếp đây, xin chia xẻ tới các bạn chút chuyện ngoài lề. Có thể chút ít liên quan chuyện “khoảng trống” cho vui.

Chuyện: đi tìm cái “không”.

Trong vấn đề trình bày tác phẩm bonsai, mình xin các bạn nên để ý một chi tiết nhỏ, nhưng theo ý mình lại khá hấp dẫn.

Mời các bạn xem kỹ cây Thông trong bức tranh do bạn Juniperus đã đăng:

02

Nếu chút để ý vào màu sắc đường thân của hai cây Thông, các bạn sẽ thấy 2 điều trái ngược nhau, nhưng lại tương tác tạo nên nét đặc sắc thần kỳ:

  • Màu vỏ trên thân tương ứng với mức già nua nên những mảng trắng xám và trắng hòa nhau. Điều này khiến phần sáng của cây tăng lên. Dù đây là điểm cần lưu ý trong phác họa, thì ngay trong Bonsai chúng ta cũng cần để mắt.
  • Cũng từ phần trăm vùng sáng của đường thân đó, chúng ta lại bắt gặp những hốc tối trên thân: vết thẹo u nần theo thời gian. Ngoài việc tăng mức già nua, những hõm cực tối đó đã đem đến cho người thưởng tranh sự kích động cần phải chú mục tìm kiếm nét bí hiểm đang có trong những hốc tối đó.

Tóm tắt là nếu trên thân cây Thông bonsai có những vùng thẹo sâu hoắm (thành bọng) thì đó quả thực là những điểm bí hiểm đặc sắc. Đồng thời, nếu thân cây Thông có những vùng trắng (tạm gọi là lũa) thì ý niệm vùng sáng vùng tối cần được thay đổi. Tức là vùng trắng của thân trở thành vùng sáng của bố cục tác phẩm.

Các bạn có chút so sánh thử xem mức thay đổi tỉ lệ vùng sáng/tối của cây Tùng Juniper dưới đây biến chuyển từ lúc chưa sửa đến sau khi sửa khác nhau thế nào (xin nhớ để ý vùng thân hơi tối chuyển thành trắng bệch).

Khoảng trống bonsai
Khoảng trống bonsai

Xem tiếp bài trong chủ đề Ý niệm tinh giản >>
<< Thấy cả vũ trụ trong một hạt cát
You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply