Sửa soạn hỗn hợp đất trồng

Nguồn: diễn đàn Cây Cảnh Việt Nam
Chủ đề: Từ abc, phần 6: ĐẤT TRỒNG BONSAI
Chủ biên: hqvuhototbung
Bài viết được biên tập dựa trên nội dung bản lưu trữ của: dungvan


Mình xin lược dịch những ý kiến của Cụ John Naka về hỗn hợp đất trồng bonsai. Rất mong là từ những ý kiến của vị lão thành Bonsai, tuy được viết ra từ 40 năm trước (nay Cụ đã qua đời) nhưng xét ra vẫn còn rất hữu dụng cho chúng ta.

Đồng thời cũng lưu ý các bạn: cuối bài dịch sẽ là những bảng đề nghị tỉ lệ trộn giữa các nguyên vật liệu “đang có tại Hoa kỳ” và cho cây cối tại Hoa kỳ. Nếu bạn nào tại Việt Nam thích theo bảng đề nghị của Cụ John Naka thì xin tự quyết định xem sẽ nên thay đổi như thế nào cho phù hợp vùng miền, cỡ cây (trẻ, già) và loài cây. Bản thân mình không thể có ý kiến trong vấn đề tỉ lệ này.

(Text and charts from Bonsai Techniques I, by John Naka, 1973, pages 88-95. For training purpose only.)

Chuẩn bị hỗn hợp đất trồng bonsai

Hỗn hợp đất trồng bonsai nên có các đặc điểm:

– Sạch.
– Chắc (không bị rã).
– và thoát nước tốt.

Hỗn hợp đất trồng bonsai cũng cần lưu trữ ít ẩm độ, nhưng không được sũng nước.

Hỗn hợp đất trồng bonsai không nên bị ép dẽ xuống khiến cho không khí chả chui qua được. Chả là dưỡng khí (Oxygen) hết sức cần thiết cho sự sống của rễ cây.

Mặt khác, bạn cũng nên cẩn thận, tránh đừng tạo những hốc bọng không khí trong đất trồng. Sau giai đoạn nuôi trồng cây phôi (và trước khi phôi này thành Bonsai = bán thành phẩm), Bạn nên dùng Hỗn hợp đất trồng bonsai sao cho đất này giúp cây bán thành phẩm đó phát triển lẹ lẹ chút. Tới lúc cây Bán thành phẩm đã thành Bonsai thành phẩm (sau chừng 4 tới 6 năm) bạn nên đổi tỉ lệ và cỡ hạt đất trồng khác đi, cho hợp với cây thành phẩm.

Một cách tổng quát, hỗn hợp đất trồng bonsai nên được trộn thế nào đó (tỉ lệ và cỡ hạt) cho phù hợp với những gì cây của bạn cần.

Nếu:

  • Mục đích nhắm cây phát lè lẹ hoặc cây yếu quá, hỗn hợp đất trồng bonsai nên dùng cỡ hạt thô (lớn). (Hạt thô, lớn thì thoát nước nhanh).
  • Mục đích kềm hãm phát triển (cây thành phẩm) thì dùng Hỗn hợp đất trồng bonsai hạt độ mịn hơn.
  • Nếu thế, bạn chớ có trộn đẫy mấy thứ hữu cơ (vỏ cây, lá cây mục…) vào đấy. Và cũng nhớ: chớ nén chặt đất.

Cây lá bản (dù là thường xanh hay rụng lá mùa Thu) cũng đều cần hỗn hợp đất trồng bonsai có nhiều chất hữu cơ và cát. Những loài lá kim như Thông Tùng thì cần hỗn hợp đất trồng bonsai nhiều cát sạn, dĩ nhiên là bớt chất hữu cơ. Hỗn hợp đất trồng bonsai thế nào cho từng giống, loài cây, thì mời các bạn cứ theo như bảng phân tích đề nghị ở phần cuối bài này.

Đất mặt (top soil, đất mùn)

Đây là tên gọi lớp trên cùng của đất trong vườn cây nhà bạn, nếu như bạn thấy đất có vẻ giúp đám cây non phát tốt. Một số vườn ươm họ cũng dùng đất này cho loài cây nào đó và họ lấy đất này đóng bao bán với tên “Top Soil”.

Còn như, cũng là đất mặt, nhưng bạn thu hoạch ở những vùng đồi núi, dọc sông hoặc ngoài trảng (cỏ), thì bạn phải liệu liệu kiểm tra cho kỹ xem mấy thứ cây cỏ dại đang mọc ở chỗ đất bạn định lấy có phát tốt không. Nếu chúng nó xanh tốt thì bạn có thể thu hoạch đất mặt này được.

Nếu bạn muốn tự tay thực hiện loại “đất mặt” thì có thể làm thế này. Bạn lấy 3 thứ phân khô (bột), mỗi thứ khoảng hơn 2 kí (5 pounds):

  • Phân xương (bột vỏ xò, xương cá).
  • Phân huyết (máu súc vật khô, từ lò sát sinh).
  • Bánh dầu.

Trộn chung với hơn 2 kí phân “nước cá xay“. Kế đó, bạn trộn thêm cát và ít “lá hoai mục”. Dĩ nhiên cần thêm nước cho đủ nhão.

Trộn đều nhau xong, rải phơi trên vải nhựa ngoài nắng. Nếu rải trên nền gạch hay xi-măng thì được. Chớ rải trên đất vì giun với sâu bọ sẽ chui vô. Thỉnh thoảng bạn cần phun nước sôi vào đất và phun cả thuốc trừ sâu vào đó (để chắc ăn là không có sâu bọ phát sinh từ trứng kén trong đất trộn). Phơi ủ 2-3 tháng trước khi dùng.

Bạn chớ nên “xài lại” mớ đất cũ khi bạn thay đất (sang chậu cho cây bonsai). Đất cũ thì có còn màu mỡ gì đâu, thế nên chắc nó cũng chả giúp cây phát tốt được.

Với những cây đào từ rừng núi, hay từ đất vườn, các bạn đừng có chắc rằng : đất ở chỗ mấy cây ấy đã mọc là đất tốt. Bởi bạn sẽ mang cây về trồng trong chậu, tức là bạn thay đổi điều kiện sống cho cái cây ấy rồi.

Chọn loại cát trồng

Mấy loại cát thô, như cát xây dựng, cát sông hay cả sạn (do đá hoa cương rã ra vì ngấm nước mưa lâu ngày) cũng cần luôn luôn kiểm nghiệm xem chúng có lẫn muối trong đó không.

Có những khu vực (trồng trọt) từng được người ta phun thuốc diệt cỏ dại, thành thử bạn làm ơn ngó kỹ xem tình trạng đám cây cỏ đang mọc ở vùng đất đó có xanh tốt không đã, rồi hãy tính đến chuyện lấy đất đá đó về dùng.

Bạn chớ nên dùng loại cát biển hay là cát xài cho hồ cá (nhất là cát hồ cá nước biển).

Ngoài thương trường có loại: “Cat Litter” (đất vệ sinh cho mèo). Nếu loại này không bị trộn hóa chất (khử mùi hoặc giữ mùi thơm) thì bạn có thể dùng. Nhớ đọc kỹ thành phần sản phẩm, ghi ngoài bao bì.

Sàng sảy

Mọi loại đất đá (sạn hoa cương, cát thô, đá “Vệ sinh Mèo”) đều cần phải sàng để chia ra nhiều cỡ hạt khác nhau.

Sàng sảy đất trồng

Home-made screen sieves for selecting the sizes of sand, soil and mulch.

Sàng sảy đất trồng

1/2 inch, 1/4 inch, 1/8 inch , and 1/16 inch mesh screens.

Các bạn chớ nên xài đám đất bụi (đã chui xuống sàng lỗ nhỏ rí) làm đất trồng bonsai. Tuy nhiên, nếu muốn, bạn có thể làm lớp đất mặt của thành phẩm bonsai (để trồng rêu).

Thảo mộc hoai mục (mulch)

Lá cây sồi (Oak leaf) ủ mục được coi là loại “phân hữu cơ” tốt nhất.

Nếu bạn tự ủ thảo mộc (compost) làm phân, bạn nên dùng nước sôi hay thuốc diệt sâu bọ nấm mốc. Trước khi dùng, cũng nên sàng xẩy bỏ bụi.

Bạn cũng có thể dùng rêu khô (than bùn, peatmoss) hay rêu xanh trong HHDT/BS.

Những bảng kế tiếp đây sẽ liệt kê tỉ lệ pha trộn (với cỡ hạt) mà bạn có thể dùng cho hầu hết các giống, loài cây làm bonsai. Công thức pha trộn này được đặt căn bản trên “thể tích” các thành phần pha trộn.

Ghi chú quan trọng: trong bảng ghi các tỉ lệ pha trộn, từ ngữ “cát sạn” (sand) sẽ có nghĩa là bất cứ thứ gì trong những vật liệu liệt kê dưới đây:

  • Sạn đá hoa cương rã (decompose granite, thường được gọi tắt là DG).
  • “Đá” làm “đất vệ sinh cho Mèo” (Cat Litter).
  • Terra-Green (đất sét nung cứng thành viên tròn, hay bán trồng Lan).
  • Oil-dri (đá hút nhớt dùng trong Garage, làm sạch sàn chỗ sửa xe. Lọai này cùng chất liệu như Cat litter nhưng là sản phẩm nguyên từ mỏ Diatomite không nung, dạng hạt mềm), hoặc là mọi thứ sản phẩm dạng hạt tương tự có bán trong thương trường đều có thể dùng.

Bạn nên chắc ăn là “độ chua”(mức pH) của loại vật liệu bạn dùng ở cấp trung tính (pH xấp xỉ =7). Đồng thời cũng cần xem kỹ coi những vật liệu này có khả năng hấp thu được cỡ 20% ẩm không (tức là trọng lượng bản thân chúng tăng lên 20% sau khi ngâm trong nước). Nếu những nguyên vật liệu này có mức giữ nước cao quá, chúng sẽ làm đất trồng ứ nước, gây thối rễ.

Cũng đừng quên là mọi thứ nguyên vật liệu kể trên đều cần phải sàng lọc, phân hạng cỡ hạt và bỏ bụi, như đã từng đề cập ở phần trên.

Kế tiếp đây sẽ là 2 bảng về tỉ lệ cho hỗn hợp trồng bonsai

Một bảng cho “cây còn trẻ” (Young): tức là cây ở mức bán thành phẩm, đã xong phần tạo dáng, bắt đầu sang chậu mới.

Bảng thứ nhì cho cây thành phẩm (Later): đó là những bonsai cho nên không cần cây phát triển mạnh (như thuở còn trẻ).

Một số từ ngữ khác trong bảng, cũng được tác giả John Naka giải thích.

Kích thước cây (cỡ cây):

  • Large (cỡ đại): trong khoảng 2 feet rưỡi tới 4 feet ( cỡ 75-120 cm).
  • Small (cỡ trung và tiểu): dưới 2 feet rưỡi (dưới 75 cm).
  • (Ghi chú: 1 feet = lấy tròn 30 cm)

Mixture (Hỗn hợp đất trồng) có thành phần : đất, thảo mộc ủ hoai, cát và than củi.

Size of sand (cỡ hạt cát sạn) tính tròn 1 inch =25 mm.

L = Large (hạt to) = cỡ 3 – 6mm.
M = Medium(hạt vừa)= cỡ 1,5 tới gần 3mm.
S = Small (hạt nhỏ) = cỡ gần 1 mm tới gần 1,5 mm.

Nhớ đừng xài bụi đất.


Trang: 1 2 3

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply